• Today is: Wednesday, October 16, 2019

មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ប្រាម៉ាពុត្រា

Phina So
February16/ 2019

មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ប្រាម៉ាពុត្រាលើកទីបីត្រូវបានរៀបចំឡើងកាលពីថ្ងៃទី ៩ ដល់ ១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩​ នៅទីក្រុងហ្គុវ៉ាហាទី នៅរដ្ឋអាសាម ដែលជារដ្ឋមួយនៅភាគខាងជើងបង្អស់ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ព្រះរាជាណាចក្រប៊ូតាន។ នៅក្នុងក្រុងនេះ មានទន្លេធំមួយឈ្មោះ ប្រាម៉ាពុត្រា ដែលហូរកាត់បីប្រទេសគឺ ចិន ឥណ្ឌា និងបង់ក្លាដេស។ ទន្លេនេះមានន័យថា បុត្រាព្រះព្រហ្ម ដូចនេះទន្លេនេះមានភេទជាប្រុស។ ប្រហែលជាទន្លេនេះមានអត្ថន័យធំធេងសម្រាប់ក្រុងហ្គូវ៉ាហាទី ទើបមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍នេះយកឈ្មោះទន្លេនេះ មកធ្វើជាឈ្មោះ។ ក្នុងអត្ថបទនេះ ខ្ញុំនឹងសរសេរអំពីមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជា ដែលបានអញ្ជើញទៅចូលរួម ទិដ្ឋភាពទូទៅ និងការសង្កេតមួយចំនួន។

បុរសម្នាក់ដើរចូលទៅក្នុងទីលានប្រារពមហោស្រព។ រូបថតអ្នកនិពន្ធ ដែលត្រូវបានអញើញមកជាង២០ប្រទេស ត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញយ៉ាងហឹកហ៊ាក់។

ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ មហោស្រពនេះត្រូវបានគាំទ្រ និងឧបត្ថម្ភទាំងស្រុងដោយរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋអាសាម។ ក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃនេះ កម្មវិធីភាគច្រើនបំផុតនោះគឺវេទិកាពិភាក្សាក្រោមប្រធានបទចម្រុះជាច្រើន។ វេទិកាពិភាក្សាថ្ងៃទីមួយ ភាគច្រើនគឺត្រូវបានរៀបចំក្រោមប្រធានបទដែលទាក់ទងនឹងស្ថានភាពអក្សរសិល្ប៍របស់ប្រទេសនីមួយ ថ្ងៃទីពីរ និងទីបី ជាប្រធានបទទូទៅទាក់ទងនឹងកំណាព្យ ការបោះពុម្ព មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ នយោបាយ និងការសំដែងផងដែរ។ អាហារថ្ងៃត្រង់ត្រូវបានរៀបចំជាពីរក្រុមដោយឡែក គឺក្រុមអ្នកនិពន្ធ និងក្រុមអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត។ ធុងឆុងតែ គឺនៅមាននៅក្នុងសាលអ្នកនិពន្ធ។ អ្នកនិពន្ធកម្ពុជាទាំងអស់គ្នា ចូលចិត្តតែនេះណាស់។

អ្នកនិពន្ធទាំងបួននាក់ ញញឹមប្រិមប្រិយនៅក្នុងសាលអ្នកនិពន្ធ។ នៅក្បែរនោះ មានតែដ៏ឆ្ងាញ់ពិសា។
អ្នកស្ម័គ្រចិត្តទាំងបួននាក់ អមឡាន, រិមពី, ដីបូលីណា, និង ប្រានជីត ឈរថតរូប ដែលមានផ្ទាំងរូបខ្ញុំនៅខាងក្រោយ!

អ្នកនិពន្ធបួននាក់ ត្រូវបានអញ្ជើញពីកម្ពុជា ពោលគឺមានខ្ញុំ​ (សូ ភីណា), យ៉េង ឈាងលី, សុខ ចាន់ផល, និងកវីជិន មាស។ ក្រៅពីនោះ គឺមានអ្នកស្រី សេង ធារី, អ៊ា សុផល, លោកស្រីសស្ត្រាចារ្យ ធើរី យ៉ាម៉ាដា និងប្រាជ្ញ លី ដែលអវត្តមាន។ ពួកយើងទាំងបួននាក់ ត្រូវចូលរួមក្នុងវេទិកាពិភាក្សាមួយ «អក្សរសិល្ប៍នៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន»។ វេទិកានេះ ពួកយើងបាននិយាយពីដំណើរជីវិតរបស់ពួកយើង ដែលបានចូលមកផ្លូវជីវិតជាអ្នកនិពន្ធ និងបច្ចុប្បន្នភាពនៃស្ថានភាពអក្សរសិល្ប៍នៅកម្ពុជា។ នៅចុងបញ្ចប់ មានសំណូមពរពីអ្នកចូលរួមម្នាក់បានសំណូមពរឱ្យពួកយើងអានកំណាព្យជាភាសាខ្មែរ។ ឈាងលីបានជ្រើសរើសកំណាព្យមួយរបស់ ជិន មាស «ភ្លៀងខុសដី»។ នៅពេលអានបានពាក់កណ្តាល ឈាងលីចាប់ផ្តើមរអាក់រអួល។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំត្រូវបានឈាងលីសំណូមពរឱ្យអានជាភាសាអង់គ្លេសក្រោមការសាទររបស់អ្នកចូលរួម ព្រោះពួកគេចង់ដឹងថា កំណាព្យនោះមានន័យយ៉ាងដូចម្តេច។ ពេលដំបូង ខ្ញុំក្លាហាន និងរីករាយសម្រាប់ការអាននោះ តែអានបានតែបន្តិចក៏រលីងរលោងទឹកភ្នែកដែរ។ ពេលព្យាយាមទាញអារម្មណ៍មកវិញ ខ្ញុំបានព្យាយាមអានរហូតចប់។ ភ្លាមនោះ មានអ្នកចូលរួមម្នាក់បានងើបឡើង និងសួរសំណួរជាបន្ទាន់ ថាហេតុអ្វីបានជាអ្នកនិពន្ធកម្ពុជាទាំងពីរនេះរលីងរលោងទឹកភ្នែក? តើមានអ្វីនៅពីក្រោយកំណាព្យមួយនេះ? ចម្លើយរបស់ពួកយើងគឺ គ្មានអ្វីក្រៅពីការរំពឹងដល់ភ្លៀង ដល់ដីដែលប្រេះក្រហែង ក្រោយមកមេឃក៏ស្រទំ យើងក៏រីករាយ រង់ចាំយ៉ាងមានសង្ឃឹម តែក្រោយមកភ្លៀងក៏ទៅធ្លាក់នៅឯសមុទ្រ ដែលមិនត្រូវការទឹកភ្លៀងទៅវិញ។ ដូចនេះក្តីសង្ឃឹមរបស់យើងក៏រលាយបាត់ខ្សុលទៅដែរ។ វេទិការបស់ពួកយើងបានទទួលជោគជ័យ។ មានមនុស្សជាច្រើនដើរមកកាន់ពួកយើង ពោលសរសើរ និងជូនពរឱ្យក្តីសង្ឃឹមរបស់យើងបានសម្រេច។ អ្នកសម្របសម្រួលបានដើរមករកខ្ញុំ ដោយមានទឹកភ្នែករលីងរលោងផង។ ខ្ញុំក្រោយមកស្តាយក្រោយ តាមពិតខ្ញុំចង់អោបនាងឱ្យបានកក់ក្តៅ។

អ្នកនិពន្ធម្នាក់ៗ ត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងវេទិកាដទៃទៀតផងដែរ។ ខ្ញុំបានចូលរួមវេទិកា «អក្សរសិល្ប៍ និងសាកលភាវូបនីយកម្ម» ចំណែកឯឈាងលី និង ជិន មាស​ចូលរួមក្នុងកម្មវិធីកំណាព្យ ឯចាន់ផលចូលរួមក្នុងវេទិកា «សរសេរដើម្បីនរណា»។

ឈាងលី និងអ្នកនិពន្ធមកពីឥណ្ឌា សិង្ហបូរី និងឥណ្ឌូនេស៊ី (រូបថត៖ ភីណា)
ខ្ញុំ នៅក្នុងវេទិកា «អក្សរសិល្ប៍ និងសាកលភាវូបនីកម្ម» ជាមួយអ្នកនិពន្ធ និងអ្នកកាសែត រីហ្សី, រីគ អ្នកលក់សៀវភៅនៅក្រុងស៊ីអាតថល និងអ្នកនិពន្ធ និងស្ថាបនិកមហោស្រពអក្សរសិល្ប៍ (រូបថត៖ ឈាងលី)

ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃមហោស្រពគឺមានសភាពធំប្រចាំក្រុងរបស់គេ។ ទីមួយ ភាគច្រើននៃអ្នកចូលរួមគឺជានិស្សិត​ និងសិស្សសាលា ដែលមកពីគ្រប់ទិសទី។ តាមដែលខ្ញុំដឹងគឺ គ្រូបង្រៀន ជាអ្នកលើកទឹកចិត្តសិស្ស​ និងនិស្សិតរបស់គេឱ្យមកចូលរួមមហោស្រពតែម្តង។ មានសាលធំៗចំនួនបួន ដែលគេរៀបចំឡើងសម្រាប់វេទិកាចំនួនបួន ដែលកើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ។ ទីពីរ នៅមុខសាលនីមួយ មានដាក់តាំងចំណងជើង និងឈ្មោះរបស់វាគ្មិន។ ប្រចាំសាលនីមួយៗ មានអ្នកសម្របសម្រួលម្នាក់ ដែលមានភារកិច្ចណែនាំវាគ្មិន និងអាននូវពាក្យពេចន៍ពិរោះរណ្តំ សម្រាប់ខ្ញុំ វាហាក់ដូចជាកំណាព្យអ៊ីចឹង។ ទីបី មហោស្រពបានផ្តិតរូបថត និងបានតាំងរូបថតរបស់អ្នកនិពន្ធនៅតាមដងផ្លូវ ធ្វើ​ឱ្យពួកយើងរីករាយ និងមានអារម្មណ៍ថាដូចជាតារា។

មួយវិញទៀត មហោស្រពបានរៀបចំឱ្យមានអ្នកស្ម័គ្រចិត្តម្នាក់ សម្រាប់អ្នកនិពន្ធម្នាក់។ ពួកយើងមានអារម្មណ៍ថា ពួកយើងត្រូវបានផ្តល់តម្លៃ និងយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តទាំងអស់សុទ្ធតែធ្វើការយ៉ាងស្វាហាប់ និងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។ អ្វីដែលខ្ញុំកត់សម្គាល់បន្ថែមនោះគឺ ពួកគេថែមទាំងជូនពួកយើងទៅកម្សាន្តនៅទីរមនីយដ្ឋានធម្មជាតិ ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងវប្បធម៌របស់រដ្ឋអាសាមផងដែរ។

អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត!! គួរឱ្យស្រលាញ់ណាស់!!!

Initially, I wrote this blog in English. Later, I changed my mind. However, I still keep the English text here. The English version does not describe in detail as I wrote in Khmer but at least it helps my non-Cambodian friends.

Though the immigration officer who handled my application was nice, Chheangly and Meas got a very difficult one. I could understand that at 1am, the officers might be tired, bored, and frustrated. However, we would be more appreciated if they could be patient more than that. At one point, I need to help Chheangly and Meas (both are awarded winning poets!) to rewrite the immigration forms. Also, one of the officers aggressively drag Meas’s hand to thumb on the form. It was really humiliated. Meas does not speak English at all so we could not understand what was told him to do. After sleepless hours we boarded another flight to Assam. Then good memory started its expansion.

At the hotel, we were greeted by volunteers. Each writer was assigned with beautiful Assamese young people. I was sad because I had lost my purse with all my money. So I was not happy meeting them at first. Also I was worried about our panel which was coming soon. After a chaotic morning, we were ready to leave for the festival.

Our panel was 1.15-3pm at  Hall on “New Literature in Cambodia” moderated by Prof. Teri Yamada. Each of us told the audience on how our literary journey start and spoke about how Cambodian literary scene today. It went on really well. The audience was superb. Then at the end, Chheangly got very emotional when he read a poem written by Chin Meas. It is called “Rain Comes to Wrong Place”. After he finished, he turned the book and asked me to read the English translation. I was very happy and the audience was happy too as they could have understand what it mean. I was brave and proud as I read it. Then when I came to the line, I too became emotional. With a difficult effort, I could finish the poem with unstoppable tear in my eyes. Soon after the poem was finished, a gentlemen stood up and asked “What is behind the poem that caused us both emotional?” It came to the hit point.

The poem, like many other poems, has two meanings. One straight meaning is that while people are desperately waiting for the rain to come. When it is coming, it goes to the Ocean where water is not needed. The other meaning, I would leave you to create your own imagination.

The volunteers, Rimpi, Amla, Pranjit, and Deboleena, were always with us. They took care with everything. At first we were not getting used to having someone to accompany us all the time. Amla is so sweet. He always came and asked “do you need anything, ma’am?”. Deboleena always with Chheangly’s side making sure he is having a good time and feel comfortable. Pranjit always adds ‘sir’ after the gentlemen’s names and has a nice laugh one could listen to for a long time. Rimpi looked really beautiful with her Sari on the second day and always with my side giving all useful information about the panel and places. They all made us feel so special and valuable. Every smile and every gesture touched our hearts dearly.

There are so many things to write about. However, I will leave it here as I am now overwhelmingly carrying too many good memories and inspirations from Guwahati, Assam. If time is given, I am sure I will be there again.